ՀԻՄԱ


ԻՆՉՈ՞Ւ ԷԻՔ ԾԻԾԱՂՈՒՄ

/օրեր առաջ մամուլում գրվեց էն մասին, թե Հայաստանի դպրոցներում շուտով կանցնեն «Ցեղասպանություն» առարկան։ Շատերը ջղայնացան, շատերն էլ պատասխանեցին ծաղր ու ծիծաղով։ Շուտով պարզվեց՝ լուրը ճշգրիտ չէր, «ցեղասպանություն» առարկա դպրոցներում անցնելու մտադրություն չկա, խոսք ա գնում ընդամենը ձեռնարկի մասին, որով ուսուցիչներին կսովորացնեն՝ ոնց տարբեր տարիքի աշակերտներին ներկացնել ցեղասպանության եղելությունը։ Աղմուկը լռեց։ Բայց ես ուզում եմ անդրադառնալ կատարվածին, որովհետև դրա հետևում շատ վտանգավոր մտածողական-հոգեբանական թնջուկ կա։ Ու քանի որ ծաղրական քոմենթներ գրածներից շատերը իմ ընկերներն են, ուզում եմ նախևառաջ հենց իրանց էլ դիմել/


Ընկերներ ջան,
դպրոցում ցեղասպանությունը անցնելու մեջ
ի՞նչն էր զվարճալի,
ինչո՞ւ էիք դուք ծիծաղում։

Համաձայն չէի՞ք, կարծում էիք պետք չի՞,
հանգիստ քննարկեիք,
բայց ինչո՞ւ էիք ծիծաղում։

Արդեն գիտեք երևի,
որ տեղեկությունն աղավաղված էր,
խոսքն ընդամենը գնում ա ուսուցչական ձեռնարկի մասին,
ոչ թե ցեղասպանություն առարկայի։

Բայց ես ձեր ծիծաղը
չեմ կարողանում մոռանալ։

Ու ինձ թվում ա ես հասկանում եմ
ինչու էիք դուք ծիծաղում։

Որովհետև տհաճ ա, ահավոր տհաճ ա հիշելը 
ինչ որ եղել ա։
Տհաճն էլ էն բառը չի, չգիտեմ ինչ բառ գտնեմ։
Երևի ասեմ՝ զզվելի։
Դուք ծիծաղում էիք, որ հաղթահարեք զզվանքը։
Ձեր ծիծաղն ասում էր՝ «հերիք ա խոսեք էդ մասին»։

Բայց դուք կարծում եք մոռանալը ե՞լք ա,
կարծում եք եթե մոռանանք ամեն ինչ լուսավոր կլինի 
ու պայծա՞ռ։

Էն, ինչ որ կատարվել ա մեր հետ 1915-ին,
իսկապես տհաճ ա, ահավոր, զզվելի,
բայց էդ ամեն ինչը եղել ա,
ու եղել ա հենց երեկ, 
ու մեր էսօրը մի խոշոր չափով հենց էդ երեկվա արդյունքն ա,
ու եթե ուզում ենք մեր վաղը լուսավոր լինի ու պայծառ,
պետք ա հիշենք,
պետք ա վերլուծենք,

որ կատարվածի պատճառները
և հետևանքները
ճիշտ հասկանանք,
որովհետև էդ պատճառները
և հետևանքները
ուղիղ գծով
մեր ներկայի հետ կապ ունեն
ու մեր ապագայի։

Իրականում 1915-ին տեղի ունեցածը
դեռ մինչև էսօր
մնում ա քաղաքականապես չիմաստավորված,
մնում ա հուզական, ենթագիտակցական մակարդակում,
ու հենց դրա արդյունքում էլ
շատերի մեջ նստած կա
բարձրաձայն չարտասանվող էն մտայնությունը, թե
"եթե մենք մեզ լավ պահեինք,
եթե շատ վեր վեր չթռնեինք,
1915-ը չէր լինի»։

Ու էս ամեն ինչը անցյալին չի վերաբերում,
էս ամեն ինչը մեր ներկային ա վերաբերում
ու մեր ապագային։

Որովհետև նշածս պատրանքը, թե
«1915-ի պատճառը
մեր մեծ ախորժակն էր,
հակառակ դեպքում
թուրքերը մեզ չէին կոտորի»,
էսօր,
ենթագիտակցության ոլոր մոլոր ուղիներով,
գալիս հանգում ա մեկ ուրիշ պատրանքի՝
եթե վերցրած հողերը վերադարձնենք,
Ադրբեջանի հետ կհաշտվենք 
ու ամեն ինչ պայծառ
լուսավոր կլինի։

Ու էս էն պատրանքն ա,
որը կարող ա մեզ ամենաթանկը արժենալ`
մեր կյանքը
ու մեր հայրենիքի գոյությունը։

/շարունակելի/

Տես նաև՝ ՀԱՐՑ ԱՌԱՋԻՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻՆ
ԵՐԿՐՈՐԴ ՀԱՐՑՍ ԱՌԱՋԻՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻՆ
ՉԷ, ՉԵՄ ԱՓՍՈՍՈՒՄ
ԸՆԿԵՐՆԵՐԻՍ
ՄԱՐԴԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԸ
Ե՞ՐԲ ԳՐՎԵՑ «ՊԱՏԵՐԱԶՄ ԹԵ ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆԸ»
«ՂԱՐԱԲԱՂՑԻ Ա, ԿՀԱՄՈԶԻ»

ԼԵՎՈՆՆ ՈՒ ՁԵՌՆՈՑԸ
ՍԵՐԺՆ ԱՐԴԵՆ ՄՈՆՂՈԼ ՉԻ, ՈՉ ԷԼ ԹԱԹԱՐ
ԻՄՊԵՐԻԱԼԻՍՏ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ
ՔՐԻՍՏՈՍՆ ՈՒ ՀՈՒԴԱՆ՝ ըստ ԼԵՎՈՆԻ
ԷՍ ԳԼՈՒԽԸ ՎԱՂՈՒՑ ԷԻ ԳՐԵԼ
ՈՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ՉԼԻՆԻ

ԶՐՈՒՅՑ ԲԱՐՁՐԱՁԱՅՆ